Верашчака

Выйшла кніга пра габрэйскую гісторыю Віцебска

У жніўні ў амерыканскім выдавецтве Jewishgen.Inc пабачыла свет выданне «Віцебск у мінулым: гісторыя, мемуары, разбурэнне». На 402-х старонках кнігі аўтары прадстаўляюць шматгранную карціну габрэйскай грамады горада ад яе ранняй гісторыі да знішчэння ў 1941 годзе.

Габрэйскія гандляры ўпершыню прыбылі ў Віцебск у сярэдзіне 1500-х гадоў, калі рэгіён уваходзіў у склад Рэчы Паспалітай. У XVIII ст. горад стаў буйным цэнтрам габрэйскай адукацыі і духоўнасці, як хасідскай, так і традыцыйнай. Да 1897 года з 65 871 жыхара Віцебска 34 440 былі габрэямі. У горадзе дзейнічалі дзясяткі сінагог, Талмуд-тора, габрэйская бальніца і некалькі школ.

Сярод іншага ў кнізе расказваецца пра наступствы рэвалюцый 1905 і 1917 гадоў. Ёсць таксама раздзелы, прысвечаныя некаторым вядомым прадстаўнікам грамады горада, у тым ліку Марку Шагалу.

🤵🏼👰🏻‍♀️ Вяселле са смакам мёду і сапраўдных народных традыцый шумна і весела прайшло ў аграгарадку Граўжышкі на Ашмяншчыне.
 
💍 Галоўным упрыгожаннем свята стаў тэатралізаваны паказ абраду, дзе жаніх доўга выбіраў сабе пару, а пасля яны ўжо разам... згулялі сапраўднае вяселле па беларускіх канонах!

— Аграгарадок Граўжышкі даўно славіцца сваімі пчалярамі і багатымі традыцыямі. Таму і брэндавае свята «Граўжышкоўскі мядовы кірмаш» выдалася асабліва духмяным і багатым на прысмакі: гледачы дэгуставалі і куплялі свежы мядовы ўраджай, — распавяла рэдакцыі «К» Алеся Маліноўская, загадчык аддзела метадычнай работы Ашмянскага РЦК. — Майстры выстаўлялі свае вырабы. Музыкі гралі на гармоніках і «частавалі» гасцей песнямі.

🏛 Сачыце за навінамі разам з газетай «Культура».

🧱 Як можа выглядаць аднаўленне страчанага палаца Масальскіх на Замкавай у Гродне

Даследчык і архітэктар Раман Забела паказаў, як у сучасную забудову Замкавай можна інтэграваць частку страчанага палаца Масальскіх.

Палац быў адным з найстарэйшых мураваных будынкаў вуліцы і займаў прастору паміж сённяшнімі дамамі № 7 і № 9. Пасля пажару 1899 года яго разабралі, а на старых падмурках на пачатку ХХ стагоддзя з’явіліся цяперашнія будынкі.

На Замкавай, 7 плануюць узвесці новы двухпавярховы аб’ект з гандлёвымі памяшканнямі і гасцініцай на 10 нумароў. Праект ужо разглядалі на горадабудаўнічай радзе.

Раман Забела прапануе іншы падыход: не проста пабудаваць новы камерцыйны аб’ект, а часткова «выявіць» страчаны палац Масальскіх у навукова абгрунтаваных гістарычных формах. Пры гэтым захаваны аднапавярховы дом-помнік № 7 мог бы стаць часткай адзінай архітэктурнай кампазіцыі.

Такі варыянт мог бы вярнуць Замкавай страчаны маштаб і цэласнасць забудовы, не ператвараючы новы аб’ект у выпадковую сучасную дамінанту.

📷 Візуалізацыі: Раман Забела / Facebook

🤔 А як беларусы кажуць пра зайздросных людзей?

👉 ласы на чужыя каўбасы.
👉 чужая доля ў баку коле.
👉 на чужое дабро лапкі ліжа.

#беларускіФразеалагізм

😉Актыўныя людзі прывабліваюць камароў больш, чым тыя, хто мала рухаецца

На целе ў гэтых насякомых ёсць спецыяльныя адчувальныя рэцэптары - валасінкі-сенсілы, якія ўлаўліваюць драбнюткія вібрацыі паветра, а таксама асаблівая пара рэдукаваных крылаў, якія ствараюць піск, характэрны для кожнага віду.

Маштабнае даследаванне выявіла сувязь паміж часам сняданку і працягласцю жыцця 😳

«У параўнанні з прыёмам ежы паміж 7 і 8 раніцы першы прыём ежы паміж 8 і 10 раніцы быў звязаны з 10-працэнтным павышэннем рызыкі смерці. Розніца павялічылася да 19% у перыяд з 10 раніцы да паўдня і да 29% - пасля паўдня », - гаворыцца ў матэрыяле Science Alert.

Першы прыём ежы пасля паўдня звязалі з 46-працэнтным павышэннем рызыкі смерці ад сардэчна-сасудзістых захворванняў, калі параўноўваць са сняданкам у перыяд з 7 да 8 раніцы. У групе людзей старэйшых за 50 гадоў сярэдняя чаканая працягласць жыцця пры такім раскладзе аказалася на 2,46 года карацейшая.

Апошні прыём ежы на працягу дня даў, па дадзеных артыкула, "больш нечаканы вынік". Замест таго каб узрастаць з кожнай гадзінай, залежнасць набыла U-падобную форму.

«У параўнанні з тымі, хто вячэраў паміж 19 і 20 гадзінамі, тыя, хто еў да 19 гадзін, падвяргаліся на 13% больш высокай рызыцы смерці па любых прычынах. А тыя, хто вячэраў ужо пасля паўночы, - на 27% больш высокай рызыцы. Найменшая змадэляваная рызыка назіралася ў 20 гадзін», - пішуць у артыкуле.

Францыск Скарына і яго погляд на канец свету

Уладзімір Канановіч піша ў леташнім нумары чэшскага часопіса Slovanský přehled: эсхаталогія не была галоўнай тэмай у творчасці Францыска Скарыны, але ягоныя тэксты паказваюць, што пытанні канца свету, замагільнага жыцця і Страшнага суда былі для яго важнымі. Погляды Скарыны сфармаваліся пад уплывам заходнееўрапейскай традыцыі.

Герб Скарыны, верагодна, мае эсхаталагічны сэнс. Выявы сонца і месяца могуць намякаць на біблейскія ўяўленні пра канец свету. Акрамя таго, гэтыя сімвалы маглі мець сувязь з алхіміяй і пошукамі сродку, які захоўваў бы жыццё і здароўе.

Верагодна, Скарына ўспрымаў свой час як эпоху, якая ўжо знаходзіцца ў прадчуванні канца свету. Сваёй галоўнай задачай ён лічыў духоўнае навучанне чытачоў. Ён заклікаў людзей памятаць пра другое прышэсце Хрыста і быць духоўна пільнымі. Уласнае жыццё Скарына мог успрымаць як паломніцтва. Пастаянныя падарожжы можна разумець як своеасаблівы духоўны шлях, зямное жыццё не было для яго канчатковай мэтай.

🔭💫У Літаратурным музеі Максіма Багдановіча адбылася прэм’ера праграмы «Адно паданне ў свеце ёсць...», якую падрыхтавала літаратурнае аб’яданне «Актава» з Барысава.

🎙️Падрабязнасці слухайце ТУТ

▫️Радыё Культура 102.9 FM▫️

Рабаванне польскіх музеяў і прыватных калекцый нацыстамі было не выпадковым марадзёрствам, а старанна спланаванай аперацыяй, якую гадамі рыхтавалі нямецкія гісторыкі мастацтва пад выглядам турыстаў.

У 1930-я гады, напярэдадні ўварвання ў Польшчу, мясцовыя музеі і галерэі перажылі сапраўднае нашэсце нямецкіх даследчыкаў. Напрыклад, прафесар гісторыі мастацтва з Брэслау (Уроцлава) Дагаберт Фрэй здзейсніў дзве маштабныя экспедыцыі ў Польшчу ў 1934 і 1938 гадах. Замежныя спецыялісты мэтанакіравана фатаграфавалі экспазіцыі, рабілі падрабязныя нататкі і складалі картатэкі, якія пазней ляглі ў аснову афіцыйных планаў Трэцяга рэйха па канфіскацыі (NS-Raubkunst).

Адначасова з гэтым нямецкія ведамствы масава скуплялі наклады двухтомнага даведніка Эдварда Хвалевіка «Польскія зборы» (1926–1927 гг.). Выданне дэталёва апісвала прыватныя калекцыі і бібліятэкі ў шляхецкіх сядзібах. Тыраж кнігі быў імгненна распрададзены, а сам тэкст у Германіі пераклалі на нямецкую мову для ўнутранага карыстання. Парадокс у тым, што Хвалевік ствараў сваё даследаванне для абароны спадчыны пасля страт Першай сусветнай вайны, а на практыцы зрабіў ідэальны каталог для будучых рабаўнікоў.

Дзякуючы гэтай папярэдняй разведцы акупанты дзейнічалі вокамгненна. Ужо 10 верасня 1939 года таварыства «Аненэрбэ» (пад кіраўніцтвам Гімлера) мела гатовыя спісы польскіх музеяў і палацаў для канфіскацыі, якую даручылі прафесару Петэру Паўльсену.

Пазней працэс быў пастаўлены на канвеер групай спецыяльнага камісара Каятана Мульмана. Разам з аўстрыйскімі і нямецкімі мастацтвазнаўцамі ён правёў інвентарызацыю нарабаванага і стварыў пяцітомны каталог «Sichergestellte Kunstwerke im Generalgouvernement» (Забяспечаныя творы мастацтва ў Генерал-губернатарстве). Усе скрадзеныя шэдэўры сартаваліся на тры катэгорыі (Wahl I, II і III), пасля чаго найлепшыя палотны адпраўляліся ў Рэйх альбо асядалі ў кабінетах Ганса Франка і іншых нацысцкіх чыноўнікаў.

Крыніца
Крыніца

#вайна #Польшча #музеі #рэстытуцыя