Paulyuknews@

У выпуску падкаста Media IQ «BezNadzejna… з Паўлюком» мы разам з Надзеяй Белахвосцік і доктарам гістарычных навук Алесем Смелянчуком разбіраем 17 верасня 1939 года — дату, якую дзяржСМІ называюць ўз'яднаннем, а гісторык — аб'яднаннем беларусаў у межах сталінскага ГУЛАГу.
Пра тое, што так званае ўз'яднанне было вынікам дамовы Сталіна і Гітлера, а праз пяць дзён у Брэсце быў сумесны парад. Пра кошт: дэпартацыі, у якіх людзям давалі пару гадзін на зборы і везлі ў лес пад Архангельск. Пра тое, што менавіта 17 верасня ў Беларусь прыйшла Другая сусветная вайна. Пра мяжу, якая нікуды не знікла пасля «ўз'яднання», быў патрэбны пропуск. Пра тое, што за савецкім часам гэта была проста памятная дата, а святам яе зрабілі ў 2021-м, праз некалькі месяцаў пасля здушэння пратэстаў. Пра дзіўнае пераключэнне рэгістраў: увесь год Польшча ў прапагандзе бедная і галодная, а пад 17 верасня раптам імперыя, што хоча забраць нашы землі.
І пра галоўнае: гісторыя для прапаганды — не тэма, а інструмент. Але 17 верасня — гісторыя незакончаная, і размаўляць пра яе трэба разам з палякамі, а не ладзіць пляску на могілках.
https://youtu.be/U3U5aOY5MME?si=fEVCD-D52VpWxErz

Старэйшы аналітык Media IQ Паўлюк Быкоўскі тлумачыць «Белсату» знікненне з далягляду і адʼезд з Беларусі замежнікаў – учорашніх герояў прапаганды каротка: «Тэрмін прыдатнасці выйшаў» https://belsat.eu/95180309/bilet-u-adzin-bok-akazausya-zvarotnym-chamu-z-belarusi-byaguts-zamezhniki-yakiya-hvalili-yae

Мы ў Media IQ спрабавалі разабрацца, ці не зрабіўся ШІ ўразлівым да прыёмаў прапаганды. Ці не выступае ён фактычна яе саўдзельнікам, пашыраючы наратывы, якія нам наўмысна ўгадваюць. I што рабіць, калі тэхналогіі, якія павінны дапамагаць, пачынаюць працаваць супраць нас? https://mediaiq.info/kak-propaganda-ispolzuet-ii-i-kak-s-etim-borotsya-nezavisimym-smi

У выпуску падкаста Media IQ «BezNadzejna… з Паўлюком» мы разам з Надзеяй Белахвосцік і журналісткай «Белсата», былой палітзняволенай Кацяй Андрэевай гаворым пра тое, як беларуская прапаганда выглядае вачыма чалавека, якога прымушалі яе глядзець за кратамі.
Пра тое, як мянялася прапаганда з 2020 па 2025 — ад звыклай прымітыўна-«саўковай» да агрэсіўнай, а потым да новай, якая супакойвае аўдыторыю навінамі з «выспы стабільнасці». Пра дзве пароды прапагандыстаў: «апантаных», як Мукавозчык, які нават улетку 2026-га піша «знойдзем усіх», — і «флюгераў», як Тур, што, здаецца, сядзяць адразу на некалькіх крэслах і чуюць, куды падзьме. Пра тэлевізар у калоніі, дзе ўсіх садзяць у радочак глядзець праграму для зняволеных «Вектар», — і пра тое, як палітвязні ўсё адно выцягвалі з тых навінаў сутнасць. Пра тое, чаму раптам зніклі «пакаяльныя відэа» ГУБАЗіКа.
І пра галоўнае: турма дае «алергію на маніпуляцыю» — потым распазнаеш яе за кіламетр, у любых СМІ любой краіны. А яшчэ дае цвярозую надзею без ілюзій пра «хуткае вяртанне». Але, падобна, што час ГУБАЗіКа прайшоў.
https://youtu.be/cwSA8T23JOc?si=1YMqgI5bBkMcGOBd

У выпуску падкаста Media IQ «BezNadzejna… з Паўлюком» мы разам з Надзеяй Белахвосцік і сацыёлагам Генадзем Коршунавым гаворым пра тое, чаму «рускі свет» спатыкаецца аб беларускі прагматызм — і чаму той самы прагматызм сёння гуляе і супраць нас.
Пра тое, чаму ў Маскве нарэшце зразумелі: беларусы — не расіяне. Пра «не таго брата, якім ганарышся»: у яго можна пазычыць грошай ці атрымаць у лоб, але пра сваяцтва з ім распавядаць не хочацца. Пра дзве мадэлі беларускай ідэнтычнасці — рамантычную і савецкую — і чаму «рускі свет» з яго імперскай, а не савецкай логікай не стыкуецца ні з адной. Пра тое, чаму зачыненыя еўрапейскія межы штурхаюць моладзь ва ўсходнія ВНУ мацней, чым уся расійская прапаганда разам узятая.
І пра галоўнае: ідэнтычнасць трымаецца не толькі на вялікіх наратывах, а на дробных «цаглінках», якія можа пакласці кожны, — налепка на ноўтбуку, песня, брылок на ключах, уласная гісторыя ад Полацкага княства да сёння. Беларусы глядзяць на «тут і цяпер», і менавіта праз гэта нас так цяжка перарабіць: нас спрабавалі закапаць — а мы аказаліся бульбай.
https://youtu.be/Ki9O2tz9xEs

Старэйшы аналітык Media IQ Паўлюк Быкоўскі ў размове з «Белсатам» звярнуў увагу на нетыповыя паводзіны беларускіх уладаў і прапаганды:

,,

«Я б не сцвярджаў, што ўся гэтая гісторыя ад пачатку была сфабрыкаваная беларускімі спецслужбамі: для такой высновы пакуль няма доказаў. Калі апублікаваная праўладнымі беларускімі каналамі перапіска Дашкевіча аўтэнтычная і не скажоная выбарачнай падачай, у ёй утрымліваецца серыя пагроз, якая давала польскім службам падставы для сур’ёзнай праверкі. Але патэнцыйная рэальнасць пагрозы не выключае яе наступнага прапагандысцкага выкарыстання». https://belsat.eu/94626502/prapahanda-daszkiewicz-cichanouskaja

У выпуску падкаста Media IQ «BezNadzejna… з Паўлюком» мы разам з Надзеяй Белахвосцік і гісторыкам-антраполагам Паўлам Церашковічам гаворым пра тое, як «Русский мир» спрабуе зрабіць Беларусь «ужо сваёй» — і чаму крытычнае мысленне здольнае разбурыць нават самую вынослівую прапаганду.
Пра тое, хто і навошта прыдумаў гэтую канцэпцыю. Пра «рускія дамы», што ў аномальнай колькасці з'яўляліся там, дзе потым пачыналася акупацыя, — і якую ролю яны адыгралі ў Крыме і на Данбасе. Пра ідэолага Цімафея Сяргейцава і яго план для Украіны — і ці існуе аналагічны сцэнар для Беларусі.
І пра галоўнае: чаму беларусы — гэта еўрапейская нацыя не па мове, а па паводзінах, і чаму адказ на «Русский мир» павінен быць асіметрычным — не спрэчкай з Крамлём, а ўмацаваннем уласнай ідэнтычнасці. Каб абараніцца ад «рускага міра», трэба быць беларусам. https://youtu.be/vnD7uUTyzV4?si=xGe1GbfMxMI4LIOu

Вырашыў спраўдзіць, што сёння з Венесуэлай — пасля 3 студзеня, калі Дональд Трамп абвясціў пра захоп Нікаласа Мадура разам з жонкай Сіліяй Флорэс.
Звонку гэта можа выглядаць як пералом на карысць дэмакратычнага лагера: Мадура зрынулі, частку палітзняволеных выпусцілі, Марыя Карына Мачадо яшчэ ў 2025 годзе атрымала Нобелеўскую прэмію міру, а значная частка венесуэльскай дыяспары за мяжой вітала падзеі. Але чым далей, тым больш гэта нагадвае проста персанальную змену кіраўніка Венесуэлы пры захаванні нязменнай чавісцкай дзяржаўнай машыны — на фоне рэзкага росту каштоўнасці венесуэльскай нафты для ЗША і заходніх кампаній.
Судзебная працэдура ў ЗША супраць Мадура працягваецца з 5 студзеня, але ў публічнай павестцы яна ўжо менш прыкметная, чым у першыя дні пасля захопу. Быў нават асобны юрыдычны эпізод з аплатай яго адваката: спачатку праз санкцыі ўрад Венесуэлы не мог аплаціць абарону, а пасля ЗША адступілі і змянілі санкцыйны рэжым, каб такі плацеж стаў магчымым.
У самой Венесуэле да прысягі як часовая прэзідэнтка 5 студзеня была прыведзеная Дэльсі Радрыгес — віцэ-прэзідэнтка пры Мадура і чалавек з той жа ўладнай сістэмы. Асноўныя структуры чавізму збольшага засталіся на месцы, а пра прызначэнне свабодных выбараў гаворка не ідзецца, нават няма „дарожнай карты” для такога кірунка.
Палітзняволеных сапраўды пачалі выпускаць, але карціна застаецца супярэчлівай: частка людзей застаецца за кратамі, частка вызваленняў можа быць не поўнай свабодай, а пераходам да іншых абмежавальных мер кшталту беларускай «хатняй хіміі», і закон аб амністыі мае выняткі, якія дазваляюць працягваць пераслед часткі апанентаў. Прыкмет таго, што рэпрэсіўны апарат сістэмна дэмантаваны, пакуль няма.
Чаму ж тады вакол Венесуэлы стала цішэй? Магчыма, таму, што на фоне амерыкана-ізраільскай вайны супраць Ірана і абмежаваных паставак праз Армузскі праліў венесуэльская нафта раптам стала стратэгічна значна больш каштоўнай як альтэрнатыва Персідскаму заліву.
Сённяшні артыкул у The New York Times паведамляе, што свет хутка расходуе запасы нафты і паліва, амерыканскія дзяржаўныя рэзервы набліжаюцца да найніжэйшага ўзроўню з 1983 года, а рынак застаецца ўразлівым, пакуль пастаўкі праз Армуз абмежаваныя. У такой сітуацыі Венесуэла становіцца больш важнай як крыніца нафты па-за Персідскім залівам.
Але з пункту гледжання заходняга нафтавага бізнесу пакуль бачны перадусім рост доступу, экспарту і камерцыйнай прывабнасці, а не даказаная стабільная прыбытковасць здабычы нафты ў Венесуэле. Таму ІМХО: Венесуэла пасля выкраданя Мадура стала больш карыснай як энергетычны рэсурс, але гэта пакуль не азначае ні руха да дэмакратызацыі, ні сістэмнага спынення рэпрэсій, ні нават прывабнасці інвестыцый у нафтаздабычу ў гэтай краіне.
https://www.nytimes.com/2026/06/12/business/energy-environment/iran-war-oil-reserves.html

Паводле медыяаналітыка Паўлюка Быкоўскага, галоўная мэта такіх акаўнтаў — стварыць уражанне, што праўладныя і прарасейскія погляды нібыта падтрымлівае большасць. Эксперт адзначае, што такія кампаніі могуць дэмаралізаваць карыстальнікаў і ўплываць на грамадскія настроі. https://www.svaboda.org/a/33776605.html

Грамадская думка легітымізуе ўладу праз зваротную сувязь паміж грамадствам і ёю. Дэмакратыя мае рэальную сувязь (выбары, свабодныя СМІ, пратэст).
А вось аўтарытарны рэжым легітымнасці праз выбары атрымаць не можа — таму зваротную сувязь сімулюе.
Перадача «В понедельник дойдет до Лукашенко», дзе карэспандэнты БТ «правяраюць» вірусныя скаргі з сацсетак і вырашаюць, дзе «крык аб дапамозе», а дзе «фэйк» і «хайп», — гэта тэлевізійны пратэз на месцы ампутаванай публічнай сферы: фармальная форма дыялогу захаваная («заяўніку даюць слова»), але забраная сутнасць (вынік вызначаны загадзя, заянік падаецца як недастойны для спачування, тыя, на каго скардзіліся — апраўданыя). https://belsat.eu/93355114/tiktok-imia-lukashenki

У выпуску падкаста Media IQ «BezNadzejna... з Паўлюком» мы разам з Nadzeya Belahvostik і эканамістам Uladzimir Kavalkin гаворым пра тое, чаму "сацыяльная дзяржава" Лукашэнкі — гэта не падарунак, а рахунак, які мы аплачваем тройчы: грашыма, цэнамі і падаткамі.
Пра тое, як дыктатар нібыта з уласнай кішэні выцягвае грошы на школу, бальніцу, дотацыю на камунальныя плацяжы, тады як насамрэч ён проста пераразмяркоўвае тое, што ўжо забраў у нас.
Пра трыяду эмацыйных гачкоў, на якіх трымаецца ўвесь патэрналісцкі наратыў: віна (вы недаплачваеце), удзячнасць (будзьце ўдзячныя за тое, што вам далі) і страх (без гэтай улады ўсё разваліцца). І пра тое, чаму гэты камплект уплыву працуе нават на тых, хто даўно з'ехаў.
Пра дзяржаву ў ролі бацькі і грамадзяніна ў ролі дзіцяці — бо для патэрналізму, як у танцы, патрэбныя двое: фігура бацькі і недзеяздольны інфант. І пра тое, чаму беларусы, апынуўшыся ў Польшчы, не заўжды гатовыя самі запісацца да ўрача, выбраць школу, узяць адказнасць — і пачынаюць шукаць новага бацьку ўжо ў эміграцыі.
Пра тое, чаму ў еўрапейскім горадзе цэнтр — гэта рынак, дзе ідзе жыццё, а ў пострадзянскім — плошча, дзе ідуць парады. І чаму ў Беларусі няма "грамадскай прасторы" — ёсць толькі дзяржаўная.
І пра самае практычнае: формулу "пяць разоў дзе" ("перафразуючы бізнес-тэхніку 5 Whys"), якую Кавалкін прапануе як практычны інструмент крытычнага мыслення. Калі ўлада кажа "я вам пабудаваў" — задайце пяць разоў пытанне, адкуль узяліся грошы. Вы дакладна дойдзеце да ўласнага кашалька. https://youtu.be/wkcwg_XCxnY?si=-DMFfwHugBJAAQG5

У выпуску падкаста Media IQ «BezNadzejna... з Паўлюком» мы разам з Надзеяй Белахвосцік і філосафам, метадолагам Уладзіміра Мацкевічам гаворым пра тое, чаму прапаганда прагне нас усіх сінхранізаваць — і чаму гэтая сінхранізацыя прынцыпова недасяжная.
Пра тое, як памяць не захоўвае, а штораз перазапісвае сябе — з новымі скажэннямі. І як дзяржаўная машына гэтым карыстаецца: падмяняе адны ўстаноўкі другімі, упэўненая, што грамадства не заўважыць.
Пра дзяржаўны апарат у ролі «бацькі, які лепей ведае» — і пра тое, чаму гэтая мадэль выхоўвае не грамадзян, а дзяцей, не гатовых да ўласнага будучага.
Пра тое, у якую Беларусь мы ўвогуле хочам вярнуцца — бо вярнуцца ў тую, з якой мы выйшлі, немагчыма. І пра тое, чаму любыя планы аб будучыні трэба будаваць з папраўкай на формулу філосафа і доктара сакральнай тэалогіі Ірыны Дубянецкай, якую Мацкевіч цытуе як сваю любімую: усё здзейсніцца — але толькі не так. https://youtu.be/SQeJ36M4uGs?si=lHBAUIta8KtRCArP

Цытата: «„Люстэрка“ высветліла, што ўжо пасля знікнення ад імені Мельнікавай былі заключаныя некалькі ўгодаў з нерухомасцю ў сталіцы».

І што новага мы даведаліся?

Мы ўсё яшчэ не ведаем, што здарылася з Мельнікавай і дзе яна знаходзіцца. Пераканаўчых публічных доказаў яе асабістай прысутнасці ў Мінску па-ранейшаму няма.

6 красавіка СМІ са спасылкай на «Зеркало» апісваюць новыя здзелкі з нерухомасцю, аформленыя на яе імя або ад яе імя. Гэта важная інфармацыя. Але гэта ўсё яшчэ не тое самае, што прамы доказ таго, што Мельнікава сама была ў Мінску, сама ўдзельнічала ў афармленні і сама падпісвала дакументы.

«Зеркало» піша: «„Люстэрка“ даведалася пра ўгоды з афіцыйных дакументаў, якія ёсць у распараджэнні рэдакцыі. Мы праверылі іх сапраўднасць, аднак не публікуем з меркаванняў бяспекі». Але з гэтай заявы не вынікае, што дакументы пацвярджаюць яе асабістую прысутнасць пры заключэнні здзелак.

Такім чынам у публічным полі нічога прынцыпова не змянілася. Таму галоўнае пытанне застаецца ранейшым: што мы сапраўды ведаем дакладна? https://news.zerkalo.io/economics/124436.html