Practice | Калі фактчэк абавязковы?
На днях у сеціве з'явілася інфа пра нейкія нерэальна людажэрскія заклікі з высокадухоўнага расійскага тэлеканала «Царград»:
Гучыць гэта, ну, проста дзіка. Але, ці сапраўды яно было?..
Я вось усё кажу: фактчэк — гэта нашае ўсё, фактчэкаем, не лянуемся, фактчэк — маст хэв... Але ж ці магчыма фактчэкнуць усё? Усё, што спажываеш?
Вядома, гэта нерэальна. Але яно і ня трэба, бо гэта як мыццё рук пасля кожнага дотыку — абсэсіўна-кампульсіўны разлад і клініка (хаця журналісты павінны фактчэкаць УСЁ, такая ў іх доля).
І як быць? А вельмі проста: фактчэкаць тады, калі інфа вам ВЕЛЬМІ падабаецца. «Падабаецца» — значыць пацвярджае вашыя перакананні на 200%, ад чаго на душы становіцца радасна і карціць гэтым неадкладна падзяліцца.
Атрыманне прыемнай інфармацыі — гэта момант інтэлектуальнай слабасці, бо ў гэтае імгненне крытычнае мысленне вымыкаецца цалкам, а давер наадварот выкручваецца напоўніцу.
У гэты момант мільёны юзэраў ціснуць share, каб падзяліцца інфой пра жыдамасонскую змову, рэптылоідаў, зраду ды іншую дзічыну. Прапаганда вельмі добра выязджае на гэтай асаблівасці псіхікі, бо аўдыторыя сама за дарма робіць ейную працу — распаўсюд дэзы.
Першае правіла Sceptic.club: калі нешта гучыць надта добра, каб быць праўдай, хутчэй за ўсё гэта мана. І гэта 100-адсоткавая нагода для фактчэку.
Калі інфа вам падабаецца, да яе варта ставіцца ўдвая скептычней. Гэта той момант, калі фактчэк неабходны. Мяне гэты падыход рэгулярна выручае, ён рэальна працуе.
Але, на жаль, некаторы трэш такі аказваецца праўдай. Буча — праўда, адміністратыўка за б-ч-б шкарпэткі — прауда і, як выявілася, заявы на «Царградзе» таксама ні разу не прыкол:
Калі ж часу на фактчэк зусім няма, проста адкладзіце неверагодную навіну да таго часу, пакуль яе ня спраўдзяць іншыя ўдзельнікі медыяпрацэсаў.
Давер мае быць абгрунтаваны, а рэпост — свядомы.
На днях у сеціве з'явілася інфа пра нейкія нерэальна людажэрскія заклікі з высокадухоўнага расійскага тэлеканала «Царград»:
Наши ракеты не убивают людей. Ни одного человека. Там не люди.
Гучыць гэта, ну, проста дзіка. Але, ці сапраўды яно было?..
Я вось усё кажу: фактчэк — гэта нашае ўсё, фактчэкаем, не лянуемся, фактчэк — маст хэв... Але ж ці магчыма фактчэкнуць усё? Усё, што спажываеш?
Вядома, гэта нерэальна. Але яно і ня трэба, бо гэта як мыццё рук пасля кожнага дотыку — абсэсіўна-кампульсіўны разлад і клініка (хаця журналісты павінны фактчэкаць УСЁ, такая ў іх доля).
І як быць? А вельмі проста: фактчэкаць тады, калі інфа вам ВЕЛЬМІ падабаецца. «Падабаецца» — значыць пацвярджае вашыя перакананні на 200%, ад чаго на душы становіцца радасна і карціць гэтым неадкладна падзяліцца.
Атрыманне прыемнай інфармацыі — гэта момант інтэлектуальнай слабасці, бо ў гэтае імгненне крытычнае мысленне вымыкаецца цалкам, а давер наадварот выкручваецца напоўніцу.
У гэты момант мільёны юзэраў ціснуць share, каб падзяліцца інфой пра жыдамасонскую змову, рэптылоідаў, зраду ды іншую дзічыну. Прапаганда вельмі добра выязджае на гэтай асаблівасці псіхікі, бо аўдыторыя сама за дарма робіць ейную працу — распаўсюд дэзы.
Першае правіла Sceptic.club: калі нешта гучыць надта добра, каб быць праўдай, хутчэй за ўсё гэта мана. І гэта 100-адсоткавая нагода для фактчэку.
Калі інфа вам падабаецца, да яе варта ставіцца ўдвая скептычней. Гэта той момант, калі фактчэк неабходны. Мяне гэты падыход рэгулярна выручае, ён рэальна працуе.
Але, на жаль, некаторы трэш такі аказваецца праўдай. Буча — праўда, адміністратыўка за б-ч-б шкарпэткі — прауда і, як выявілася, заявы на «Царградзе» таксама ні разу не прыкол:
…Надо отдать себе отчёт — просто и страшно: на той стороне нет людей. Ни одного человека. Наши ракеты не убивают людей. Ни одного человека. Там не люди. Поясню: наши ракеты летят в бойцов ВСУ и нацистов. А все остальные Бучи - воспаленное сознание их пропаганды.
Если мы не примем это как данность, если мы не запретим себе считать их людьми, жалеть их, беречь их — мы ослабим себя.
Не надо оправдываться за попадание в детскую больницу. Надо сказать: хотите, чтобы это прекратилось? Сдавайтесь. Капитулируйте. И тогда мы, может быть, вас пощадим...
Калі ж часу на фактчэк зусім няма, проста адкладзіце неверагодную навіну да таго часу, пакуль яе ня спраўдзяць іншыя ўдзельнікі медыяпрацэсаў.
Давер мае быць абгрунтаваны, а рэпост — свядомы.