чытаць не перачытаць


Гео и язык канала: Беларусь, Белорусский
Категория: Книги


Канал аўтаркі YouTube-праекта «чытаць не перачытаць». Шчыра і захоплена пра кнігі і літаратурныя адкрыцці.
Супрацоўніцтва / Рэклама: @t_tsjana

Связанные каналы  |  Похожие каналы

Гео и язык канала
Беларусь, Белорусский
Категория
Книги
Статистика
Фильтр публикаций


Раскрываем таямніцу літаратурнай загадкі! 🗝

Гэта і сапраўды верш Уладзіміра Караткевіча «Я чакаў цябе тысячы год...» з яго крымскага цыкла «Таўрыда». Верш быў апублікаваны ў зборніку «Мая Іліяда», які выйшаў у 1969 годзе.

Караткевіч ператварыў тут звычайнае чалавечае чаканне ў касмічнае, якое доўжылася стагоддзямі, а непрыступнасць каханай параўнаў з халоднымі скаламі крымскай Яйлы.

🤖 А зараз пра тое, хто ж зрабіў гэты даволі добры паэтычны пераклад.

Аўтар тэксту ніколі не вучыўся на філфаку, не ведае, што такое пакуты ад кахання, і наогул не з'яўляецца чалавекам. Гэты пераклад цалкам стварыў... штучны інтэлект!


Сябры, прапаную вам літаратурную загадку. Ніжэй прыведзены пераклад аднаго з беларускіх вершаў пра каханне на англійскую мову.

Прачытайце і паспрабуйце адгадаць: што гэта за верш і хто яго аўтар?

I have waited for you ages untold,
and at last you have come, you have come…
But your eyes are all ice and all cold,
and your heart is a stone struck dumb.

You are never once gentle with me:
like the winter sea's breakers and squalls,
like the saw-teeth of crags under me,
like the snow upon Yaila's cold walls.

And whenever I kiss you,
you press your fair mouth shut so tight,
as though I were torturing you,
as though I were the end, and the night.

I shall melt all the snows that you bear,
or else fate, like lead, will descend:
the deaths of both joy and despair,
and the end. Truly… the end.

Чакаю вашых версій у каментарах! Адгадку і таямніцу гэтага перакладу раскрыю праз некалькі гадзін.


Пры слове «Бабруйск» сход балюча застагнаў. Усе згаджаліся ехаць у Бабруйск хоць зараз. Бабруйск лічыўся цудоўным, высокакультурным месцам.

Ільф і Пятроў “Залатое цяля”

🦫 Адназначна, нешта ёсць у гэтым горадзе такое, што так і цягне туды, каб адгадаць ягоную таямніцу. Можа, сама назва? Альбо вось гэты сімпатычны бабёр, альбо фартэцыя?

📅 Восенню 1931 года, акурат тады, калі раман, які так любяць аматары савецкай сатыры, «Залатое цяля» пабачыў свет, пісьменнік Ілья Ільф наведаўся ў Беларусь.

✍️ Ён працаваў карэспандэнтам і асвятляў маштабныя вайсковыя манеўры Беларускай ваеннай акругі. У яго асабістых «Запісных кніжках» захаваліся трапныя і іранічныя нататкі пра наш мясцовы каларыт.

💡 Так што Бабруйск у рамане з'явіўся зусім не выпадкова – аўтары выдатна разумелі, што гэта за «высокакультурнае месца».

📚 Дарэчы, ёсць беларускі пераклад рамана «Залатое цяля», які быў выдадзены ў 1979 годзе.


Як Бона Сфорца зрабіла пераварот... на звычайным гародзе

👉 Калі ў XVI стагоддзі да нашых шляхціцаў наведваліся еўрапейцы, іх частавалі простымі, але сытнымі стравамі: рэпай, капустай, буракамі, цыбуляй, дзічынай і квашанінай.

🤨 Гасцей заўжды бянтэжыла адсутнасць зеляніны на сталах. А вось нашым людзям не падабаліся кулінарныя звычкі замежнікаў.

😅 Расказвалі пра шляхціца, які адправіў сына вучыцца ў Падую, а той хутка вярнуўся. Юнак збег з Італіі, бо ўсё лета яго «кармілі нейкай травою». Спужаўшыся, што ўзімку давядзецца есці сена, ён паспяшаўся назад на радзіму — да звыклага мяса.

🇮🇹 Стаўшы каралевай, італьянка Бона Сфорца змяніла наша меню. Яна выпісала з поўдня Еўропы насенне новых культур, і неўзабаве ў нас пачалі масава вырошчваць салату, шпінат, спаржу, пятрушку, салеру, парэй і пастарнак. Гэтую зеляніну ў народзе доўга называлі «італьянкай».

☝️ Без энергічнай каралевы наш летні стол быў бы значна бяднейшым!

📖 Крыніца: Л. Казлоў «З дазволу караля і вялікага князя»

#гісторыя #БонаСфорца


Жыцень: бог-перфекцыяніст, якога не варта ігнараваць

Пасля адпачынку цяжка вяртацца ў працоўны рэжым. Але трэба, бо за намі ўжо сочаць⬇️

▪️ Хто гэта? Жыцень – дух восені, ураджаю і... ідэальнага тайм-менеджменту. Маленькі, худы, вечна незадаволены дзядок.

▪️ Галоўная фішка. Трэцяе вока на патыліцы. Пакуль першыя два глядзяць пад ногі, трэцяе шукае «недажатыя каласкі».

▪️ Сістэма штрафаў. Калі працуеце «абы-як», Жыцень моўчкі збярэ вашыя «каласкі» (так бы мовіць, «недапрацовачкі») і аднясе іх больш рупліваму суседу (а вас пазбавяць прэміі!).

▪️ Сістэма бонусаў. Сапраўдным працаголікам ён, наадварот, падкіне рэсурсаў.

☝️ Калі пасля адпачынку працоўныя будні выглядаюць як суцэльны хаос – без панікі: галоўнае, каб гэтага не заўважыла трэцяе вока Жыценя.

Будзем паціху збіраць свае «каласкі» (справаздачы, лісты, праекты) і рыхтавацца да плённай восені.

📖 Крыніца: «Міфы бацькаўшчыны» (укладальнік – У. А. Васілевіч, 1994 год).

📍Ілюстрацыя: Валерый Славук «Жыцень».


🎥 Апублікавала новае відэа з разборам "Адысеі" Гамера.

👉 Пакуль увесь свет абмяркоўвае свежую экранізацыю Нолана, мне захацелася паглядзець на гэты сюжэт крыху інакш – не праз цыклопаў і сірэн, а праз дваіх людзей, якія выбралі зусім розныя стратэгіі выжывання. Дваццаць гадоў Адысей хлусіў і хітраваў, пакуль Пенелопа трымала сваю ўласную аблогу дома ў адзіночку.

Спадзяюся, відэа вам спадабаецца😉


Правая ці левая? Як правільна карыстацца рукамi і нагамi

👉 Каб не нарабіць бяды, вывучайце інструкцыю⬇️

▪️ Правая нага. Уставаць раніцай? Толькі з яе. Выходзіць з хаты? Яна ідзе першай.

▪️ Левая нага. Збіраецеся ў лазню (дзе жыве лазнік) альбо ў лес (прывітанне лесуну)? Смела выстаўляйце яе наперад, каб мясцовыя духі прынялі вас «за свайго».

▪️ Правая рука. Хрысціцца і вітаць паважаных людзей – толькі ёю.

▪️ Левая рука. Трэба зняць сурокі альбо адправіць хваробу назад у балота? Знахары рабілі гэта менавіта левай рукой.

☝️ І запомніце!

✔️ Пляваць толькі праз левае плячо. Плюнеце праз правае — пазбавіцеся падтрымкі анёлаў.

✔️ Грошы і хлеб левай рукой не перадаваць. Гэта ўспрымаецца як абраза альбо пажаданне найгоршага.

👉 І яшчэ адна парада: калі нехта кажа, што вы робіце нешта «левай нагой», проста адкажыце, што вы працуеце ў рэжыме медыяцыі з іншасветам.

📖 Крыніца: Т. Валодзіна “Цела чалавека: слова, міф, рытуал”, 2009.

📍Ілюстрацыя: карціна Язэпа Драздовіча «Як мужык з панам цягаецца».


🎥 Сябры, запрашаю да прагляду майго новага відэа. Гэта разбор рамана Сэлінджэра “Лавец у жыце”.

📖 Я прачытала гэтую кнігу некалькі разоў і даволі доўга над ёй разважала. У выніку не ўсе мае ідэі ўвайшлі ў гэта відэа, а таму я вырашыла запісаць яшчэ асобны аўдыяпадкаст, які апублікавала на Boosty. Шчыра дзякую ўсім, хто мяне падтрымлівае!


🔖 Доўгі час лічылася, што ў старажытным каменным веку тэрыторыя Беларусі была бязлюднай ледзяной пустыняй, а першыя людзі прыйшлі сюды значна пазней. Але беларускі археолаг Канстанцін Палікарповіч верыў, што чалавек жыў тут спрадвеку, і гадамі шукаў “зачэпкі”.

🔖 У 1926 годзе Палікарповіч ішоў правым берагам ракі Сож у Чачэрскім раёне. Каля крыніцы ён сустрэў пастуха, які сядзеў на вялікім валуне. Яны завялі гаворку пра надвор'е і ўраджай. І раптам позірк археолага спыніўся на «камені». Навуковец аслупянеў: гэта быў не валун, а велізарны чэрап маманта, цалкам залеплены зямлёй!

🔖 На пытанне археолага пастух спакойна адказаў: «Так, костак тут шмат. Па вясне вадой заўсёды вымывае». Першы ж пробны раскоп, зладжаны навукоўцам, выдаў 70 абломкаў костак мамантаў, коней, крэмені і вуголле.

☝️ Мясцовыя жыхары стагоддзямі бачылі, як вада вымывае нейкія белыя рэчы, і не зважалі на гэта. Ідэі і адкрыцці прыходзяць да таго, хто гатовы іх разгледзець!

📸 На здымку: раскопкі палеалітычнай стаянкі Бердыж, 1928 год.


Як маскоўскі цар спужаўся чараў вядзьмаркі і забараніў імпарт каштоўнага тавару з тэрыторыі ВКЛ

Напрыканцы XVI – у пачатку XVII стагоддзя хмель, які вырошчваўся на нашых землях, быў важнай экспартнай валютай. Праз мытню ў Гродне на Захад штогод ішлі дзясяткі вазоў з гэтай каштоўнай раслінай.
Ахове хмельнікаў надавалася столькі ўвагі, што ў Статуце ВКЛ быў асобны артыкул, які прадугледжваў жорсткую кару за іх пашкоджанне.

Наш хмель ахвотна куплялі не толькі ў Еўропе, але і ў Маскве. Гандаль ішоў праз Пскоў. Але раптам маскоўскі цар забараніў імпарт хмелю з нашых тэрыторый.

Маскоўскія лазутчыкі данеслі цару, што ў Вялікім Княстве Літоўскім жыве магутная вядзьмарка. Яна спецыяльна загаворвае хмель, які адпраўляецца на ўсход, каб наслаць на маскоўскія землі страшны мор і пагібель!

Цар паверыў шпіёнам — і ягоныя падданыя засталіся без добрага піва🍻

📖 Крыніца: С. Ф. Цярохін "У фокусе канкрэтнага факта. Праўда і мана пра ап'яняльныя напіткі", 1988 год.

🎨 Ілюстрацыя: Чарльз Эдвард Перуджыні "Зборшчыца хмелю"


Бульбяны бунт (частка 2)
👉 Сакрэт “неўраджаю” аказаўся просты. Як толькі пан і наглядчыкі знікалі з гарызонту, сяляне ішлі на поле, адкопвалі клубні і неслі іх у бліжэйшую карчму. А там яны паспяхова пазбаўляліся ад гэтых “д’ябальскіх яблыкаў”, абменьваючы іх на гарэлку.

👉 Калі Гернгрос даведаўся пра такую схему, ён загадаў рэзаць кожную бульбіну на чатыры часткі. Такі крыжавідны разрэз, як ён патлумачыў сялянам, быў неабходны “ад д’ябальскага ўплыву”.

👉 Выбіраць парэзаную бульбу з зямлі сяляне перасталі, бо шынкары ўсё роўна адмовіліся б браць такі “пашкоджаны тавар”. А мабыць, і ў “магію святога крыжа” паверылі😉

☝️ Вось так бульба на нашых землях пачала расці і даваць добры ўраджай. І неўзабаве беларусы сталі называць яе “другім хлебам”.

📍Ілюстрацыя: Вінсэнт Ван Гог “Кошык з бульбай” (1885 год). Мастак цэлую серыю карцін прысвяціў гэтым “д’ябальскім яблыкам”.

📖 Крыніца: кніга Валянціна Грыцкевіча і Адама Мальдзіса “Шляхі вялі праз Беларусь”

#гісторыя #беларусь #бульба


🥔 Бульбяны бунт па-беларуску

🤔 Калісьці нашыя продкі лічылі бульбу “д’ябальскімі яблыкамі” і катэгарычна адмаўляліся яе вырошчваць.

👉 У 1817 годзе на Віцебшчыне генерал Гернгрос загадаў сваім прыгонным садзіць бульбу. Пан асабіста сачыў за пасадкай. Але бульба чамусьці не расла, і палеткі заставаліся пустымі. Толькі зрэдку дзе-нідзе вылазіў з зямлі адзін-другі кусцік.

😉 Калі генерал пытаўся ў сялян, чаму ў іх “бульба не родзіць”, тыя з хітраватай усмешкай адказвалі, што, відаць, зямля наша не падыходзіць для гэтай культуры.

Працяг гісторыі — адразу пад гэтым пастом⬇️


📖 Літаратурная показка

🔖 Да адной з гадавін творчасці Янкі Купалы маскоўскаму мастаку заказалі партрэт песняра. Тэма была такая: «Купала ў Акопах».

🔖 Што датычыць беларускай геаграфіі, а таксама біяграфіі паэта, у гэтай справе той мастак быў чалавекам не вельмі дасведчаным. Затое ён чуў, што Купала«рэвалюцыйны пралетарскі паэт».

🔖 Мастак з энтузіязмам узяўся за працу і намаляваў Янку Купалу... у сапраўдных ваенных акопах, у траншэі, з баявой павязкай на ілбе і з кулямётам у руках.

🔖 Як вядома, ні ў якіх ваенных акопах Купала насамрэч з кулямётам не сядзеў. А ягонымі “Акопамі” быў невялічкі хутар на Лагойшчыне, які належаў маці і сёстрам паэта.

🔖 Акопы сталі для Янкі Купалы невычэрпнай крыніцай натхнення. Там ён пісаў каля 200–300 вершаваных радкоў у дзень. Больш за 70 ягоных твораў нарадзіліся ў Акопах.

😀 Вось так звычайная творчая лабараторыя з лёгкай рукі майстра ператварылася ў лінію фронту!
 
#БелЛіт #ЯнкаКупала #ЛітаратурныяАнекдоты #Гумар


Як самаўпэўненасць Вацлава Ластоўскага і ўпартасць Сяргея Палуяна выратавалі шэдэўр беларускай літаратуры ад вечнага забыцця ў архівах

📖 «Вянок» – адзіны прыжыццёвы зборнік Максіма Багдановіча.

👉 Цікавы факт: сам паэт не прыдумваў гэтую назву. Аўтарскі загаловак Багдановіча быў максімальна простым: «Кніжка выбраных вершаў». Ластоўскі, карыстаючыся правамі выдаўца, палічыў гэта занадта нудным і напісаў на вокладцы: «Вянок». А затым ён, таксама без ведама Багдановіча, дадаў прысвячэнне: «Вянок на магілу С. А. Палуяна».

☝️ Дарэчы, калі б не малады крытык Сяргей Палуян, мы маглі б ніколі і не прачытаць вершы Максіма Багдановіча. Напачатку кіраўніцтва «Нашай Нівы» палічыла іх «дэкадэнцкімі» і не зразумелымі для народа, і на рукапісе была пастаўлена жорсткая рэзалюцыю: «У архіў».

📖 Калі кніга выйшла, Багдановіч прыняў і назву, і прысвячэнне.
 
📍Ілюстрацыя: адзін з заснавальнікаў нацыянальнай літаратурна-мастацкай крытыкі Сяргей Палуян.
 
#беларускаялітаратура #максімбагдановіч #вянок #гісторыя


🤔 Што абмяркоўваюць дрэвы на Купалле?

🌳 Беларусы верылі, што ў купальскую ноч дрэвы здольныя перамяшчацца і размаўляць. Што менавіта яны абмяркоўваюць – дакладна невядома, але ёсць вось такія ідэі⤵️

👉 Прадказанні лёсу. Дрэвы – найстарэйшыя жыхары планеты, якія ведаюць таямніцы будучыні і могуць складаць прагнозы на ўраджай ці каханне.

👉 Сакрэты магіі. Яны ведаюць чароўныя ўласцівасці ўсіх зёлак і раслін, таму дзеляцца адно з адным рэцэптамі моцы.

👉 Скаргі на людзей. Дубы і бярозы дакладна асуджаюць гараджан, якія з’яўляюцца ў лесе ўсё часцей, ламаюць галіны для венікаў і пакідаюць пасля сябе смецце.
 
☝️ Калі ў купальскую ноч вы раптам пачуеце за спінай падазроны шэпт старой елі ці рыпенне векавога дуба, не пужайцеся. Паспрабуйце запытацца ў лясных гаспадароў – магчыма, яны падкажуць вам каардынаты той самай запаветнай кветкі!

#міфалогія #беларускія_традыцыі #Купалле


☝️ Лайфхак ад Вітаўта: як рэагаваць на сямейныя сваркі з-за бюджэту

Аднойчы асабісты сакратар Вітаўта, шляхціц Мікалай Малдрык, папрасіўся на адпачынак – дамоў да жонкі і дзяцей. Вялікі князь загадаў выдаць яму добрае футра, коней і іншыя патрэбныя рэчы, а таксама – сто коп грошай. Жонка Вітаўта, Ульяна, пачула гэта і абурылася: «Гэта разбазарванне казны!»
 
Тады Вітаўт, нічога не кажучы, дабавіў да той сотні яшчэ адну. Ульяна з новай энергіяй пачала папракаць князя, які ў выніку патроіў узнагароду.

 
Спаборніцтва вялікага князя з жонкай доўжылася, пакуль князь не павялічыў узнагароду ў 8 разоў! Княгіня замаўчала, пераканаўшыся, што яе словы зусім не так уздзейнічаюць на мужа, як яна на тое разлічвала.

А Малдрык хуценька забраў грошы і потым усё жыццё паўтараў, што нажыў свае маёнткі дзякуючы не шчодрасці Вітаўта, а скупасці яго жонкі.
 
📖 Крыніца: кніга Льва Казлова «З дазволу караля і вялікага князя», 1992 год
 
#гісторыя #ВКЛ #Вітаўт #беларускі_гумар #анекдот


🎥 Апублікавала відэа на сваім YouTube-канале з разборам рамана Альбэра Камю “Чужаніца”.

👉 Вырашыла паспрабаваць новы фармат – планую расказваць пра творы сусветна вядомых пісьменнікаў па-беларуску.

👉 Ёсць выдатны пераклад рамана Камю на беларускую мову ў выкананні Змітра Коласа. Яго можна лёгка знайсці ў інтэрнэце, спампаваць, а затым атрымліваць задавальненне ад чытання сусветнай класікі на роднай мове.

📖 А вы чытаеце творы замежных аўтараў па-беларуску?

#чытаемпабеларуску


Незвычайныя імёны, якія давалі сваім дзецям беларускія пісьменнікі

✍️ Рагнеда – так назваў сваю дачку Кузьма Чорны, у жыцці яе звычайна называлі Ірай, а пры хрышчэнні яна атрымала імя Анастасія.

✍️ Тадзіяна – старэйшая дачка паэта Тодара Кляшторнага. Імя было ўтворана як гібрыд ад імя бацькі і жаночага імя Таццяна.

✍️ Генрых – імя, якое беларускі драматург Васіль Шашалевіч (брат пісьменніка Андрэя Мрыя) даў свайму сыну ў гонар нямецкага паэта Генрыха Гейнэ.
 
📸 На здымку: літаратурнае аб’яднанне "Узвышша" (1 шэраг – В. Шашалевіч, П.Глебка, У.Дубоўка, М.Лужанін, К.Чорны, К.Крапіва; 2 шэраг – А.Адамовіч, У.Жылка, З.Бядуля, А.Бабарэка, Я.Пушча, С.Дарожны, Т.Кляшторны), 1929 г.


Сяргей Грахоўскі
Лета


Прыходзіць лета звонкае
Птушынаю гамонкаю,
Над сінімі азёрамі
Яно ўзыходзіць зорамі,
А пахне медуніцамі
І спелымі суніцамі.

Прыходзіць лета сцежкамі
З малінай, сыраежкамі,
Частуе на пагорку
Арэхамі вавёрку,
На возеры, ля берага,
Гукае зайца шэрага.

Прыходзіць лета звонкае,
Шуміць бярозай тонкаю,
Гамоніць лес густы,
Дык не праспі і ты:
У спёку або ў дождж
Імчыся басанож…

Куды ні глянь – усюды
Цябе чакаюць цуды,
Цябе чакаюць сцежкі
І радасныя ўсмешкі,
Лугі, лясы, палі
І шчасце на зямлі.


#верш


👉 Настрой – як у Караткевіча:

Сённяшні дзень пачаўся страхалюдна. Страшная думка аб дарэмнасці ўсяго, што робіш. І поўная марнасць жыцця ўвогуле: заблытаўся, няма мэты, нічога не раблю, а і пачну рабіць – сэнсу не больш, чым у лайдацтве…

 
👉 І ў той жа дзень крыху пазней:

І тут жыццё паднесла мне адзін са сваіх шматлікіх сюрпрызаў. Празрысты, усёразумеючы і ўсепранікальны настрой. Як у эпілептыка перад прыпадкам. Стала да таго светла – нельга зразумець чаму, – нібыта малы ўваходзіш раніцаю ў росны сад.
Шмат будзе яшчэ такіх дзён. А сум? Што ж, пэўна, ён таму, што жыццё, як вада, цячэ праз пальцы.
А яно не цячэ. Яно патроху ўсё ж асядае пясчынкай вапняку, будуе свой сталактыт. Дасць Бог – збудуе.

 
✍️ Запіс ў дзённіку, зроблены ў пятніцу, 3 верасня 1965 года
 
🤔 А ў вас бываюць такія эмацыйныя арэлі?

#караткевіч

Показано 20 последних публикаций.