Згуртаванне беларусаў Люксембурга

Шаноўныя Беларусы,

Запрашаем Вас прыняць удзел у круглым стале «Сход неабыякавых», які адбудзецца 21 Чэрвеня 2025 года ў Варшаве.

Мерапрыемства пройдзе ў фармаце круглага стала з удзелам прадстаўнікоў беларускай апазіцыі, нацыянальна арыентаваных сіл, а таксама грамадзянскіх дзеячаў і прадстаўнікоў дыяспары.

Сустрэча прысвечаная пошуку стратэгічных рашэнняў у учасных умовах сусветнага і беларускага палітычнага крызісу,
умацаванню даверу і пытанням лідарства, а таксама вызначэнню сумесных крокаў дзеля будучыні Беларусі.

Вас чакае насычаная праграма:
— Рэгістрацыя (9:00 – 10:00)
— Уводнае слова: мэты і фармат круглага стала
— Секцыя 1: Становішча палітычных зняволеных, аналіз ранейшых ініцыятыў падтрымкі, пошук тактычных рашэнняў і каардынацыя дзеянняў
— Перапынак
— Секцыя 2: Расійска-украінская вайна і беларускі фактар
— Перапынак
— Секцыя 3: Крэдыт даверу і пытанне лідарства, мадэлі ўзаемадзеяння
— Перапынак
— Секцыя 4: Стратэгія кансалідацыі, абмеркаванне стварэння БНК і напрамкаў развіцця Канфедэрацыі беларускай дыяспары, фарміраванне выніковага дакумента і працоўнай групы.

Па выніках сустрэчы будуць прыняты рэзалюцыі і мемарандум, які зафіксуе пазіцыі ўдзельнікаў па ключавых пытаннях.

Ваш досвед, актыўная пазіцыя і экспертнае меркаванне вельмі важныя для эфектыўнай кансалідацыі намаганняў беларускага грамадства ў гэты няпросты час.

Дата: 21 Чэрвеня 2025
Месца правядзення: Варшава
Час: 9:00 – 17:00

Арганізацыйны камітэт

Для ўдзелу запоўніце рэгістрацыйную анкету:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf50d0d4GOlG3imvAwB8vQX4d6q-PTeOJkOSXWJzmU7e5hpvQ/viewform?usp=preview

Рэквіем па няволі: 21 мая як дзень памяці і заклік да дзеяння

Пяць гадоў таму, у жніўні 2020 года, Беларусь уступіла ў перыяд глыбокага палітычнага крызісу, які працягваецца да гэтага часу. Кропкай незвароту сталі прэзідэнцкія выбары і масавыя пратэсты, якія адбыліся пасля іх. Жорсткае падаўленне мірных выступленняў, тысячы затрыманняў, сотні крымінальных спраў – усё гэта прывяло да з'яўлення ў краіне інстытута палітычных зняволеных. Людзей, віна якіх толькі ў тым, што яны асмеліліся выказаць сваё меркаванне, патрабаваць выканання законаў і верыць у магчымасць перамен.

Сёння, 21 мая, беларусы па ўсім свеце адзначаюць неафіцыйны Дзень салідарнасці з палітычнымі зняволенымі. Гэтая дата не выпадковая. Яна стала сімвалам трагедыі, якая адбылася за турэмнымі сценамі. Менавіта 21 мая 2021 года ў шклоўскай калоніі № 17 памёр Вітольд Ашурак – першы вядомы палітычны зняволены, які загінуў у няволі пасля 2020 года. Яго смерць узрушыла грамадства і назаўжды звязала гэтую дату з памяццю аб ахвярах рэпрэсій і салідарнасцю з тымі, хто працягвае пакутаваць за свае перакананні.

Вітольд Ашурак быў не адзіным. Спіс тых, хто не выйшаў з-за кратаў жывым, папоўніўся новымі імёнамі. Як мінімум восем палітычных зняволеных памерлі непасрэдна ў месцах пазбаўлення волі:
- Вітольд Ашурак
- Мікалай Клімовіч
- Алесь Пушкін
- Вадзім Храсько
- Ігар Леднік
- Аляксандр Кулініч
- Дзмітрый Шлетгауэр
- Валянцін Штэрмер (памёр 20 мая 2025 года, за дзень да Дня салідарнасці)

Яшчэ дзве жанчыны, Ганна Кандрацэнка і Тамара Каравай, памерлі неўзабаве пасля вызвалення, іх смерці таксама звязваюць з наступствамі цяжкіх умоў зняволення. Гэтыя жыцці – цана, якую плаціць беларускае грамадства за імкненне да свабоды і справядлівасці.

Маштабы трагедыі велізарныя. Паводле дадзеных праваабарончага цэнтра "Вясна", на 18 мая 2025 года ў Беларусі прызнаны палітычнымі зняволенымі 1173 чалавекі. Гэта толькі вяршыня айсберга. Агульная колькасць тых, хто падвергся палітычным рэпрэсіям з 2020 года – праз адміністрацыйныя арышты, штрафы, звальненні, крымінальнае пераследаванне – налічвае тысячы. Сярод іх – 154 жанчыны, якія знаходзяцца ў зняволенні на 1 сакавіка 2025 года.

Умовы ўтрымання палітычных зняволеных часта апісваюцца як бесчалавечныя. Сведчанні былых вязняў і справаздачы праваабаронцаў кажуць пра адсутнасць належнай медыцынскай дапамогі і гігіены, асабліва для жанчын, прымусовую цяжкую працу, псіхалагічны ціск, уключаючы шантаж і пагрозы блізкім. Прыніжальныя працэдуры і абмежаванні сувязі з знешнім светам – усё гэта становіцца дадатковай формай пакарання.

Шэраг вядомых палітычных дзеячаў, такіх як Марыя Калеснікава, Віктар Бабарыка, Максім Знак, Ігар Лосік, Мікалай Статкевіч, Сяргей Ціханоўскі і нобелеўскі лаўрэат Алесь Бяляцкі, утрымліваюцца ў рэжыме "інкамунікада", будучы практычна цалкам пазбаўленымі сувязі з знешнім светам. Іх лёс застаецца невядомым для родных і шырокай грамадскасці.

Нават тыя, хто быў вымушаны пакінуць краіну, не ў бяспецы. Рэжым актыўна выкарыстоўвае завочныя суды для вынясення прыгавораў апанентам за мяжой.

Нягледзячы на асобныя выпадкі памілавання – з ліпеня 2024 года на свабоду выйшлі 146 чалавек – агульная колькасць палітычных зняволеных застаецца недапушчальна высокай. Сярод іх ёсць грамадзяне іншых краін, што надае праблеме міжнародны характар.

21 мая – гэта не проста дата ў календары. Гэта дзень, калі мы ўспамінаем тых, хто аддаў сваю свабоду, а часам і жыццё, за мару пра іншую Беларусь. Тых, хто сёння знаходзіцца ў турмах, зведваючы нечалавечыя пакуты. Іх стойкасць і мужнасць – прыклад для ўсіх нас.

Іх лёс залежыць не толькі ад іх саміх, але і ад нашай памяці, нашай салідарнасці і нашых дзеянняў. Што менавіта можаце зрабіць вы?

Памятаць іх імёны. Гаварыць пра іх. Падтрымліваць іх сем'і. Расказваць свету пра тое, што адбываецца ў Беларусі. Шукаць любыя магчымасці, каб наблізіць той дзень, калі ўсе палітычныя зняволеныя выйдуць на свабоду.

Кожны жэст салідарнасці, кожнае слова праўды, кожнае дзеянне ў іх падтрымку – гэта крок да гэтага дня.

#мойкут

Брэст: Сведка слаўнай гісторыі

Брэст — адзін з найстаражытных гарадоў Беларусі, упершыню ўзгаданы ў летапісах у 1017 годзе. Размешчаны на зліцці Мухаўца і Заходняга Буга, ён з XI стагоддзя быў важным гандлёвым цэнтрам і крэпасцю.

На працягу стагоддзяў Брэст пераходзіў з рук у рукі розных князёў, падвяргаўся нападам, у тым ліку мангола-татараў у 1241 годзе. У 1380 годзе горад атрымаў Магдэбургскае права, а з 1566 года стаў цэнтрам Берасцейскага ваяводства.

У XVI стагоддзі тут была створана першая друкарня Радзівілам Чорным, дзе выдалі «Брэсцкую Біблію». Менавіта ў Брэсце прынялі Берасцейскую унію, якая аб’яднала каталіцкую і праваслаўную цэрквы.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Брэст увайшоў у склад Расійскай імперыі. Падчас вайны з Напалеонам тут перамаглі французскія войскі. У XIX стагоддзі пачалося будаўніцтва новай крэпасці, з-за чаго стары горад быў знішчаны.

У 1918 годзе ў Брэсце падпісалі Брэсцкі мір паміж Саветамі і Германіяй. Пасля Рыжскага мірнага дагавора горад адышоў да Польшчы, а ў 1939 годзе быў перададзены СССР.

Пасля Другой Сусветнай вайны Брэст стаў развівацца і сёння з’яўляецца горадам з багатай гісторыяй. Тут варта наведаць: Брэсцкую крэпасць, археалагічны музей «Бярэсце», Свята-Мікалаеўскі гарнізонны сабор і многія іншыя месцы. Наведайце Брэст і пазнаёмцеся з яго самабытнай гісторыяй!

Беларускія незалежныя СМІ паведамляюць пра знікненне спікера Каардынацыйнай Рады Анжэлікі Мельнікавай. Становічшэ выклікае мноства спекуляцый і пытанняў.
— Версія з выкраданнем: Некаторыя крыніцы мяркуюць, што Мельнікавую маглі прымусова вывесці беларускія спецыяльныя службы. Аднак гэтая версія выклікае сумневы, так як польскія крыніцы сцвярджаюць, што яна выляцела ў Лондан разам з дзецьмі.
— Версія аб супрацоўніцтве з КДБ: Існуюць здагадкі, штонеўзабаве Мельнікава можа з'явіцца на праўладных каналах, як агент, які паспяхова выканаў заданне. Невядома, чаму гэта магло б адбыцца менавіта цяпер.
— Версія пра прысвоеванне сродкаў: Хадзяць чуткі, што Мельнікава, стомленая ад барацьбы, магла вырашыць з'ехаць з буйной сумай грошай — мяркуецца, што сума магла складаць 100 тысяч еўра, выдзеленых на працу Каардынацыйнай Рады. Аднак тут шмат нявысвятляльнасцей: сапраўднае выдзяленне сродкаў, доступы да рахункаў і іншыя дэталі застаюцца пад пытаннем.
У цяперашняй сітуацыі застаецца толькі чакаць і сачыць за развіццём падзей. Важным аспектам будзе рэакцыя прадстаўнікоў КР, ОПК, ОСТ і іх далейшыя дзеянні.
Сітуацыя крайне незвычайная і выклікае мноства пытанняў. Якое ваша меркаванне?
Падзяліцеся сваімі думкамі ў каментарах.

25 сакавіка 1918 года – знакавая дата ў гісторыі Беларусі, дзень, калі была прынятая Трэцяя Устаўная грамата Рады Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР). Гэты дакумент стаў юрыдычным афармленнем незалежнасці краіны, абвясціўшы Беларусь вольнай і незалежнай дзяржавай.
Трэцяя Устаўная грамата не ўзнікла на пустым месцы. Яе прыняццю папярэднічаў доўгі і складаны шлях беларускага нацыянальнага руху да самавызначэння. У пачатку XX стагоддзя, ва ўмовах распаду Расійскай імперыі і ўздыму нацыянальнай свядомасці, беларуская інтэлігенцыя і палітычныя дзеячы пачалі актыўна змагацца за стварэнне ўласнай дзяржаўнасці.
Першым важным крокам на гэтым шляху стала абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі 25 сакавіка 1918 года. Аднак гэты крок быў зроблены ва ўмовах нямецкай акупацыі, што значна абмежавала магчымасці беларускага ўрада.
Нягледзячы на цяжкасці, Рада БНР працягвала працаваць над стварэннем дзяржаўных інстытутаў і абаронай нацыянальных інтарэсаў. Важным крокам у гэтым кірунку стала прыняцце Трэцяй Устаўнай граматы, якая абвяшчала Беларусь вольнай і незалежнай дзяржавай, якая мусіць аб’яднаць усе землі, дзе беларусы маюць колькасную перавагу.
У грамаце былі закладзены асноўныя прынцыпы дзяржаўнага будаўніцтва, у тым ліку дэмакратычныя свабоды, роўнасць усіх грамадзян перад законам, свабода веравызнання і права на нацыянальна-культурнае самавызначэнне. Асаблівая ўвага надавалася пытанню тэрытарыяльнай цэласнасці Беларусі. У грамаце падкрэслівалася неабходнасць аб’яднання ўсіх беларускіх земляў у адной дзяржаве.
Трэцяя Устаўная грамата стала важным этапам у гісторыі беларускай дзяржаўнасці. Яна адыграла значную ролю ва ўздыме нацыянальнай свядомасці і кансалідацыі беларускага грамадства. Нягледзячы на тое, што БНР не здолела замацаваць сваю незалежнасць, ідэі, закладзеныя ў Трэцяй Устаўнай грамаце, працягвалі жыць і натхняць змаганне за нацыянальнае адраджэнне Беларусі на працягу ўсяго XX стагоддзя.
25 сакавіка – Дзень Волі – застаецца сімвалам беларускага імкнення да свабоды і самавызначэння.

#мойкут
Мінск – не проста сталіца Беларусі, гэта сэрца краіны, яе душа, напоўненая тысячагадовай гісторыяй і непаўторным культурным духам. Сёння мы адправімся ў захапляльнае падарожжа па старонках мінулага Мінска, прасачыўшы яго шлях ад сціплага паселішча на берагах Свіслачы да сучаснага мегаполіса.
Першыя згадкі пра Мінск сустракаюцца ў "Аповесці мінулых гадоў" і датуюцца 1067 годам у сувязі з трагічнай бітвай на Нямізе. Гэтая кровапралітная сеча паміж войскамі кіеўскага князя Ізяслава Яраславіча і полацкага князя Усяслава Чарадзея стала адпраўной кропкай у гісторыі горада, наканаваўшы яму шлях выпрабаванняў і змагання.
Існуе некалькі версій паходжання назвы "Мінск". Паводле адной з іх, яна звязана з ракой Менкай, якая ўпадае ў Пціч. Іншыя даследчыкі сцвярджаюць, што назва паходзіць ад старажытнага слова "мяняць", што сведчыць пра тое, што Мінск быў важным гандлёвым цэнтрам.
На працягу сваёй гісторыі Мінск знаходзіўся ў складзе розных дзяржаў і княстваў. У канцы X стагоддзя ён увайшоў у склад Полацкага княства, а ў XII стагоддзі стаў цэнтрам удзельнага Мінскага княства. У гэты перыяд горад актыўна развіваўся, ператвараючыся ў важны эканамічны і культурны цэнтр.
У XIV стагоддзі Менск увайшоў у склад Вялікага Княства Літоўскага, аднак і тут яго не пакінулі войны. У 1399 годзе горад быў разбураны татарамі. У 1499 годзе Мінск атрымаў Магдэбургскае права, што спрыяла развіццю самакіравання і гандлю. У 1566 годзе ён стаў цэнтрам Менскага ваяводства – адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі Вялікага Княства Літоўскага.
Сярэдзіна XVII стагоддзя стала часам росквіту Мінска. У гэты перыяд ён ператварыўся ў адзін з найважнейшых культурных і рэлігійных цэнтраў Рэчы Паспалітай. Аднак гэты перыяд быў азмрочаны кровапралітнымі войнамі. У 1655 годзе, падчас руска-польскай вайны, горад быў захоплены і разбураны рускімі войскамі. Затым, у часы Паўночнай вайны, Мінск зноў стаў арэнай баявых дзеянняў, што прывяло да значных разбурэнняў і эканамічнага заняпаду.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе Мінск увайшоў у склад Расійскай імперыі. Ён стаў цэнтрам Мінскай губерні і пачаў паступова аднаўляцца і развівацца. Аднак у 1812 годзе горад зноў пацярпеў ад ваенных дзеянняў, на гэты раз падчас напалеонаўскай кампаніі.
У другой палове XIX стагоддзя Мінск перажыў перыяд індустрыялізацыі і маштабнага будаўніцтва. У 1871 годзе праз горад прайшла чыгунка Масква – Варшава, што спрыяла ператварэнню Менска ў важны транспартны вузел. У горадзе з'явіліся вадаправод (1872), тэлефонная сувязь (1890) і першая электрастанцыя (1895).
У пачатку XX стагоддзя Мінск стаў цэнтрам рэвалюцыйнага руху. У 1905-1907 гадах горад захліснула хваля стачак і дэманстрацый. Падзеі Першай сусветнай вайны і наступныя рэвалюцыйныя ўзрушэнні прывялі да часовага заняпаду Мінска.
У 1919 годзе была абвешчана Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь (ССРБ), сталіцай якой стаў Мінск. У міжваенны перыяд горад быў адбудаваны і мадэрнізаваны. Аднак у 1941 годзе на мірную зямлю прыйшла Вялікая Айчынная вайна.
З першых дзён вайны Мінск падвяргаўся бязлітасным бамбардзіроўкам з боку нямецкай авіяцыі. 28 чэрвеня 1941 года горад быў акупаваны. Абарона Менска працягвалася некалькі дзён, аднак сілы былі няроўныя. Мінск стаў цэнтрам падпольнай барацьбы супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У гады акупацыі ў Мінскім гета было знішчана больш за 80 тысяч яўрэяў.
3 ліпеня 1944 года Мінск быў вызвалены ад нямецкіх акупантаў. За гады вайны горад быў практычна цалкам разбураны, загінула больш за 70 тысяч мінчан. Менску спатрэбіліся гады напружанай працы, каб адрадзіцца з руін і зноў стаць квітнеючай сталіцай.
З 1991 года Мінск – сталіца незалежнай Рэспублікі Беларусь. Сёння гэта сучасны мегаполіс з развітой інфраструктурай, навукай, культурай і адукацыяй.
Мінск па праву ганарыцца сваёй багатай гісторыяй і культурнай спадчынай. Сярод шматлікіх славутасцяў горада варта адзначыць Кафедральны сабор Святога Духа, Касцёл Святых Сымона і Алены (Чырвоны касцёл), Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь, Верхні горад і Траецкае прадмесце.