cybulinka.


Channel's geo and language: Belarus, Belarusian
Category: Education


Пішу цікавосткі пра рознае. Адзіны аўтар @sabaczka


Channel's geo and language
Belarus, Belarusian
Category
Education
Statistics
Posts filter


Дэпрэсыя непасрэдна зьвязаная з павышанай рызыкай разьвіцьця дэменцыі, а новае дасьледваньне ад кітайскіх навукоўцаў паказвае, што своечасовае лекаваньне дэпрэсіі ў пэўных групах пацыентаў паніжае верагоднасьць разьвіцьця нэўрадэгенератыўнай хваробы.

Больш за 55 млн чалавек зараз жывуць з дэменцыяй, эфэктыўнага лекаваньня якой дагэтуль няма. Хвароба найчасьцей выяўляецца ў людзей сталага веку й становіцца выпрабаваньнем ня толькі для хаворага, але й для ягоных сваякоў.

Папярэднія дасьледваньні, якія вывучалі ці могуць даць станоўчы эфэкт прэпараты й псыхатэрапія для лекаваньня дэпрэсыі на рызыку разьвіцья прыдуркаватасьці, не далі пераканаўчых вынікаў. Таму кітайскія навукоўцы зьвярнуліся да Біябанку Вялікабрытаніі, каб разабрацца ў гэтым пытаньні. Агулам дасьледваньне ахапіла 350 000 удзельнікаў, 46 280 зь якіх мелі дыягнаставаную дэпрэсыю. Падчас дасьледваньня ў 725 чалавек выявілася дэменцыя.

Каб адкінуць неаднароднасьці, зьвязаныя з эфэктам лекаў, усе удзельнікі былі разьбітыя на 4 групы паводле разьвіцьця дэпрэсыі: 1) нарастальнае разьвіцьцё хваробы, 2) спадальнае разьвіцьцё, 3) хранічнае з высокай ступеньню цяжкасьці, 4) хранічнае зь нізкай цяжкасьцю.

Вынікі паказалі, што дэпрэсія павышае рызыку разьвіцьця дэменцыі на 51% у параўнаньні зь людзьмі без дэпрэсыі. Аднак ступень рызыкі залежыла ад тыпу разьвіцьця хваробы. Так людзі ў 1, 3 і 4 групе былі больш схільныя да дэменцыі, чым людзі з 2 групы. Пацыенты, у якіх дэпрэсія пачалася з цяжкіх сымптомаў, а потым стала мякчэй, мелі такую ж рызыку, як і людзі без дэпрэсіі. Таксама навукоўцы заўважылі, што своечасовае лекаваньне дэпрэсіі паменшыла рызыку разьвіцьця прыдуркаватасьці на 30%.


Раптоўная рубрыка "навіны шоўбізу"

Аўстралійскі актор Крыс Гэмпсворт, знакаміты па ролі бога Тора ў кінасусьвеце Marvel, паведаміў, што бярэ адпачынак у сваёй дзейнасьці. Зьвязана гэта з тым, што ў яго знайшліся дзьве копіі гена APOE4, якія павялічваюць рызыку разьвіцьця хваробы Альгэймера.

Наяўнасьць адной копіі такого гена павялічвае рызыку разьвіцьця хваробы ў 2-3 разы, а дзьве копіі - у 10-15 разоў. Аднак ключавое слова тут ”рызыка”, то бок, сама па сабе наяўнасьць згаданых генаў не гарантуе разьвіцьцё хваробы.

Тыпы генаў APOE кіруюць метабалізмам ліпідаў (тлушчоў), такіх як халестэрын і трыгліцэрыды. Яны кадуюць сынтэз розных вэрсый бялка APOE, з тонкімі адрозьненьнямі ў структуры. Такія бялкі становяцца часткай ліпапратэінаў крыві - часьцінак, якія пераносяць тлушчы. У кантэксьце хваробы Альгэймера дасьледнікі вывучаюць уплыў APOE на цэласнасьць мазгавых клетак. Пакуль назапашаныя дадзеныя паказваюць, што APOE4 зьвязаны з запаленьнем мазгоў і пашкоджаньнем клетак.


Вялікую колькасьць солі ў рацыёне зьвязалі з высокім ўзроўнем стрэса.

У досьледах на мышах, навукоўцы пабачылі, што дыета з высокім утрыманьнем солі павышае ўзровень гармона стрэса ў арганізме на 75%.

Рэкамэндаванае спажываньне солі для дарослых складае каля 6 грамаў на дзень, аднак за колькасьцю солі ў рацыёне мала хто сочыць, таму звычайна людзі спажываюць больш за рэкамэндаваную норму. Гэта можа спрыяць павышэньню крывянога ціску з усімі наступствамі. А вось пра ўплыў вялікай колькасьці солі на паводзіны чалавека дагэтуль вядома мала.

Адмыслоўцы з Эдынбурскага ўнівэрсытэту перавялі мышэй, якія былі на нізкасолевай дыеце на высокасолевую, каб імітываць павышанае спажываньне солі чалавекам. Такім чынам выявілася, што ў грызуноў ня толькі вырас ўзровень гармонаў стрэса ў стане спакою, але й гарманальная рэакцыя на стрэсавыя ўмовы сталі ўдвая больш інтэнсыўнымі.

Рабіць хоць якія высновы пакуль рана, бо мы трохі не мышы, але ўжо зараз ладзяцца новыя дасьледваньні ў гэтай тэме, каб зразумець, ці адбываецца тое самае ў арганізме чалавека.


У сеціве ўжо больш за тыдзень карыстальнікі спрабуюць даць тлумачэньні дзіўным паводзінам авечак на відэа, дзе жывёлы ходзяць амаль ідэальнымі канцэнтрычнымі кругамі. На момант публікацыі авечы карагод ужо адбываўся 10 дзён і, відаць, працягваецца дагэтуль. Таксама нічога не вядома пра тое, як п’юць і ядуць жывёлы і чаму іх ніхто проста не спыніць.

Некаторыя адмыслоўцы мяркуюць, што тут няма нічога незвычайнага: авечкам проста стала сумна ў загоне. Падобныя паводзіны назіраюцца сярод дзікіх жывёлаў ў няволі, напрыклад, у вялікіх котак. Толькі апошнія робяць гэта паасобку, а тут, праз стадны інстынкт, атрымалася масава.


Паводле дасьледваньня, якое зладзілі мовазнаўцы Ёркскага ўнівэрсытэта, людзі стабільна захоўваюць веды замежных моваў у памяці й могуць успомніць іх нават праз дзесяцігодзьдзі без практыкі.

Асноўныя тэзы:

🧅 Не існуе пэўнай вобласьці мазгоў для розных моваў, аднак веды ангельскай мовы “кладуцца” на іншыя мовы.

🧅 Веданьне мовы захоўваецца ў шчыльнай сетцы ўнутры мазгоў. Каб успомніць усё, дастаткова крыху матывацыі.

🧅 Лексыка запамінаецца таксама, як факты, даты, імёны. Такая памяць уразьлівая да эрозыі, аднак граматыка засвойваецца падобна таму, як мы вучымся езьдзіць на ровары.

🧅 Невялікія, але рэгулярныя трыгеры ў выглядзе словаў ці словаспалучэньняў на мове, якую вы вывучалі, будуць падтрымліваць актуальнасьць вашых ведаў цягам дзесяцігодзьдзяў.

🧅 Асновы вывучанай замежнай мовы застаюцца ў памяці, таму няма неабходнасьці пачынаць з нуля, дастаткова пачаць з таго месца, дзе закінулі вывучэньне.


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
Чаму нас бянтэжыць, калі хтосьці побач ёрзае?

Паводле дасьледваньня, стрэсавыя адчуваньні, справакаваныя тым, што побач нехта ёрзае, зьяўлыецца досыць распаўсюджанай зьявай, якая сустракаецца ў кожнага 3-га чалавека. Яе назвалі мізакінэзіяй, што літаральна значыць «нянавісьць рухаў». Разлад вывучаны мала, таму навукоўцы зладзілі досьледы, каб вызначыць, ці можа мізакінэзія ўзьнікаць праз высокую чульлівасьць зрокавай увагі, калі немагчыма блякаваць раздражняльнікі на зрокавай перыферыі.

Вынікам, праўда, бракавала пераконлівасьці: аўтары не знайшлі доказаў згаданай гіпотэзе. Аднак кірунак, у якім трэба працягваць вывучэньне вызначаны. Дасьледнікі мяркуюць, што ў мэханізме раздражненьня рухамі ўдзельнічаюць так званыя люстраныя нэўроны. Такія нэўроны актывуюцца, калі мы рухаемся, ці проста бачым, што хтосьці рухаецца. Альбо калі бачым, як нехта ляснуў сабе па пальцы малатком, мы можам ускрыкнуць. То бок, людзі з мізакінэзіяй проста бесьсьвядома «суперажываюць» тым, хто побач хвалюецца.


Лепра, адно з самых старых і найбольш устойлівых захворваньняў чалавека, правакуецца бактэрыямі Mycobacterіum leprae і Mycobacterіum lepromatosіs. Мікробы падчас заражэньня пашкоджваюць скуру, нэрвы й іншыя тканкі.

Бактэрыі натуральна сустракаюцца ў панцырнікаў, і падчас вывучэньня ўзаемадзеяньня паміж мікробам і ягоным гаспадаром дасьледнікі заўважылі, што паразыт мае здольнасьць захопліваць і перапраграмоўваць клеткі.

Спачатку навукоўцы заразілі 45 панцырнікаў, а калі 13 зь іх ачунялі, яны параўналі іх печані з адпаведнымі органамі жывёлаў з кантрольнай групы (не былі інфікаваныя). Такім чынам высьветлілася, што ў інфікаваных сысуноў печань і іншыя органы былі значна большымі, чым ў жывёлаў кантрольнай групы. Пры гэтым яны функцыянавалі як мае быць.

Зараз перад аўтарымі стаіць задача зразумець, якім чынам бактэрыі прымушаюць унутраныя органы павялічвацца, а ў будучыні гэта можа даць надзею людзям, якія чакаюць перасадкі печані, ці іншых органаў.




Від малюска, вядомы толькі па скамянеласьцям узростам 28 000 гадоў, знайшоўся жывым і здаровым на ўзьбярэжжы Каліфорніі. Прыметна, што паўпразрысты двухстворкавы малюск Cymatіoa cookіe хаваўся ў месцы, якое странна вывучалася навукоўцамі не адзін дзясятак гадоў.

Малюск не перавышае 10 мм даўжынёй і стаў першым выкапнем, паўсталым зь мёртвых, але, відаць, не апошнім.


Усе мы ведаем, што бавіць шмат часу седзячы шкодна для нашага здароўя. Але ці можна неяк нэўтралізаваць нэгатыўныя наступствы?

Дасьледваньні паказваюць, што 30-40 хвілінаў фізычнай актыўнасьці на дзень будзе дастаткова, каб ”ураўнаважыць” 10 гадзін нерухомага сядзеньня. Гаворка тут ідзе пра практыкаваньні сярэдняй і высокай інтэнсыўнасьці.

Да такіх высноваў прыйшлі навукоўцы падчас аналізу вялікага дасьледваньня 2020 году, у якім 44 370 чалавек з розных краінаў насілі фітнэс-бранзалеты. Выявілася, што рызыка сьмерці праз маларухавы лад жыцьця ўзрастае адпаведна са зьніжэньнем фізычнай актыўнасьці.

Дасьледнікі распавядаюць, што ў людзей, якія прысьвячаюць штодзень да 40 хвілінаў фізычным практыкаваньням сярэдняй і высокай актыўнасьці, сувязь паміж сядзячым ладам жыцьця й рызыкай сьмерці не моцна адрозьніваецца ад тых, хто вядзе актыўнае жыцьцё. Пад сярэдняй і высокай актыўнасьцю тут разумеюць язду на ровары, энэргічную хаду й садоўніцтва (праца на агародзе).


Новая мапа Сусьвета паказвае прастору ўсяго вядомага космасу з высокай дакладнасьцю й прыгажосьцю.
Інтэрактыўная мапа адлюстроўвае фактычнае становішча й натуральныя колеры 200 000 галяктык. Кожная кропка - галяктыка зь мільярдамі зорак і плянэт.

Пашырэньне Сусьвета спрыяе таму, што мапа выглядае больш маляўнічай: чым далей ад нас знаходзіцца аб’ект, тым больш чырвоным ён выглядае (чырвонае зрушэньне). Уверсе стваральнікі праекта паказалі першую ўспышку радыяцыі пасьля Вялікага выбуху - рэліктавае выпраменьваньне.

Спасылка на мапу.


Невялікая астраўная дзяржава ў Ціхім акіяне - Тувалу - плянуе стварыць сваю вэрсыю ў метасусьвеце. Такі намер узьнік праз павышэньне ўзроўню акіяна.

Лічбавая копія дзяржавы будзе максымальна падобная на арыгінальныя выспы й дазволіць цалкам функцыянаваць дзяржаве, бо людзі будуць вымушаныя жыць ў розных кутках плянэты.

Падаецца, што такой ідэяй можна скарыстацца не толькі праз праблемы з кліматам.


Дадзеныя вялікага метааналізу прарочаць страту слыху 1 мільярду чалавек. Усё праз грэбаваньне рэкамэндацыямі.

Навукоўцы зладзілі вялікі аналіз апублікаваных дасьледваньняў слыху з агульнай выбаркай ў 20 тыс. чалавек. Апынулася, што 24% падлеткаў і маладых людзей слухаюць музыку грамчэй рэкамэндавага, а 48% рызыкуюць слыхам, калі наведваюць канцэрты й музычныя імпрэзы.

Дапушчальны парог прафэсыйнага шуму складае 80-85 дБ цягам 40 гадзін на тыдзень. Пры гэтым парог працягласьці дапушчальнага ўзьдзеяньня залежыць ад інтэнсыўнасьці гука: 92дБ - 2.5 гадзіны, 101 дБ - 19 хвілінаў. У навушніках людзі звычайна слухаюць музыку на гучнасьці 75-105 дБ, на канцэртах і імпрэзах - ад 104 да 112 дБ, а то й вышэй.

З метааналізу вынікае, што распаўсюд празьмернага шума ад нашых прылад складае 23.81%. Прыкметна, што дадзены паказьнік не моцна залежыць ад узроставай групы й узроўню прыбыткаў.

На базе квадратовай мадэлі была праведзеная апраксымацыя (набліжэньне) для парога інтэнсыўнасьці шума ў 80 дБ і працягласьці ўзьдзеяньня 40 гадзін на тыдзень. Атрымалася, што распаўсюд парушэньняў слыха складае 48.2%. Такія вынікі навукоўцы выкарыстоўвалі для ацэнкі колькасьці людзей, якія могуць рызыкаваць стратай слыху праз небясьпечнае праслухоўваньне музыкі. Аўтары таксама ўлічылі меркаванае насельніцтва Зямлі ва ўзросьце 12-34 гадоў. Ацэначнае колькасьць падлеткаў і маладых людзей у ”групе рызыкі” вагалася ад 0.67 да 1.35 млрд чалавек.


Прышчэпкі ад грыпа ўратуюць жыцьцё людзей з захворваньнямі крывяноснай сыстэмы.

Міжнароднае дасьледваньне паказала, што прышчэпкі ад грыпа значна зьніжаюць узровень пнэўманіі й ускладненьняў (інфаркты й інсульты) у людзей з сэрцавай нястачай. Агулам цягам году вакцына паніжала рызыку пнэўманіі на 40%, а ў час сэзона грыпа сьмяротнасьць пацыентаў з сэрцавай нястачай была ніжэйшай на 20%.

У выбарку трапілі 5000 чалавек з Афрыкі, Азыі й Блізкага Ўсходу, дзе звычайна праблемы з рэгулярнай вакцынацыяй ад грыпа. З 2015 па 2021 гады частка пацыентаў атрымлівала сапраўдную вакцыну ад грыпа, а астатнія пустышку.

Грып ужо даўно зьвязваюць з высокай рызыкай небясьпечных наступстваў для крывяноснай сыстэмы чалавека. Таму ў групе рызыкі людзі з сэрцавай нястачай, так яны маюць 50% шанец памерці цягам пяці гадоў пасьля перанесенага грыпа, а 20% зь іх штогод трабляюць ў лякарню з ускладненьнямі.

У Беларусі самай частай прычынай сьмерці зьяўляюцца якраз хваробы крывяноснай сыстэмы. Сёлета ў нас прышчэпку ад грыпа зрабілі 30% жыхароў.


Канапля можа наносіць большы ўрон лёгкім і дыхальнай сыстэме, чым тытунь.

Канадзкія дасьледнікі вывучылі рэнтгенаўскія здымкі грудной клеткі курцоў канаплі (56), спажыўцоў тытуню (33) і тых, хто ніколі не курыў (57). Такім чынам выявіліся вышэйшыя паказьнікі запаленьня дыхальных шляхоў і эмфізэмы сярод спажыўцоў канаплі, чым сярод звычайных курцоў.

Але самі аўтары публікацыі зьвязваюць такія вынікі ў першую чаргу з спосабам ужываньня: канаплю звычайна спажываюць без фільтра, таму ў арганізм трапляе значна болей шкодных рэчываў.


Гішпанскія палеозаолагі знайшлі, як высьветлілася, самую старую плечавую костку хатняга сабакі. Марфалягічна знаходка не трапляла ў дыяпазон зьменнасьці звычайных ваўкоў, якія жылі ў той час ў Краіне Баскаў. Каб дакладна сказаць, што гэта костка сабакі Canis familiaris, а не, напрыклад, зьніклага падвіда чырвонага воўка Coun alpinus (косткі вельмі падобныя), навукоўцы зрабілі аналіз ДНК знаходкі. Вынік - 99.6%, што гэта хатні сабака. Таксама быў высьветлены й узрост знаходкі з дапамогай радыёвугляроднага аналізу - жывёліна памерла прыблізна 17410-17096 гадоў таму. Такім чынам, гэта самая старажытная костка сабакі, якая можа скарэктаваць ацэнкі моманту прыручэньня воўка чалавекам. Зараз няма адзінага меркаваньня на гэты конт, але ў асноўным навукоўцы сыходзяцца на тым, што яно адбылося ад 15-13 тыс. гадоў таму.


Працяглы час лічылася, што рухацца пад музыку могуць толькі людзі, але новае дасьледваньне выявіла такую здольнасьць у пацукоў. Пры гэтым навукоўцы заўважылі, што аптымальны тэмп ківаньня галавой залежыць ад хуткасьці рэагаваньня мазгоў на вонкавыя фактары. Праз тое, што гэтая хуткасьць аднолькавая для ўсіх відаў, можна меркаваць, што здольнасьць слыхавых і рухальных сыстэм ”працаваць” сынхронна можа мець большы распаўсюд сярод жывых істот.

У дасьледваньні бралі ўдзел 20 чалавек і 10 пацукоў, усіх іх забясьпечылі прыборамі для адсочваньня рухаў галавы й давалі паслухаць хвілінныя кавалкі санаты Моцарта з розным тэмпам (арыгінальны - 132 удара ў хвіліну). Вынікі паказалі, што максымальная сынхроннасьць рухаў і тэмпа музыкі была ў дыапазоне ад 120 да 140 удараў у хвіліну (і для пацукоў, і для людзей). Пры тэмпе >140 колькасьць кіўкоў галавой значна зьніжалася.

upd: фотаздымак з камэнтароў дадаць не дазваляе тэлеграм, але знайшоў відэа з досьледу - https://youtu.be/j1kIiWUueAc


Амэрыканскія навукоўцы праверылі шэсьць папулярных БАД на іх здольнасьць паніжаць ўзровень ліпапратэінаў нізкай шчыльнасьці (благі халестэрын), і выявілі, што ні адна дабаўка не паказвае эфэктыўнасьці ў гэтым. Вынікі для БАДаў і падманак былі аднолькавымі. Само дасьледваньне праводзілася з удзелам людзей ва ўзросьце ад 40 да 75 гадоў без праблемаў з судзінамі, але з павышанай рызыкай іх.


Навукоўцы адаптавалі мэтады, распрацаваныя для пошуку доказаў існаваньня квантавай гравітацыі, для дасьледваньня чалавечых мазгоў і іх функцыянаваньня. Атрымалася, што нашыя мазгі могуць выкарыстоўваць квантавыя вылічэньні. Такая вынаходка можа праліць сьвятло на сьвядомасьць, бо нам дагэтуль складана зразумець мэханізмы яе працы.

Калі вынікі працы атрымаюць пацьвярджэньне, што нямінуча патрабуе прасунутых міждыстыплінарных падыходаў, то яны палепшаць нашае агульнае разуменьне функцыянаваньня мазгоў, як іх падтрымліваць і лекаваць.

Арыгінальная мэтодыка разумее ўзяцьце вядомых квантаваых сыстэм, якія ўзаемадзейнічаюць зь невядомай. Калі вядомыя сыстэмы заблытваюцца, то невядомая сыстэма таксама мусіць быць квантавай. Такі падыход дазваляе абыходзіцца без вымяральных прыбораў для таго, чаго мы ня ведаем.

Аўтары дасьледваньня бралі сьпіны (кручэньне) пратонаў мазгавой вадкасьці ў якасьці вядомай сыстэмы. Для вызначэньня сьпіна пратона ў такім выпадку дастаткова звычайнай МРТ. Зладзіўшы шэраг досьледаў высьветлілася, што сыгналы з МРТ нагадваюць сыгналы электраэнцэфалаграмы, якая адсочвае электрычныя токі мазгоў. Праз тое, што звычайна такога падабенства не назіраецца, дасьледнікі зрабілі выснову, што сьпіны пратонаў у мазгах былі зблытанымі. То бок, калі пацьвердзіцца, што заблытваньне будзе адзіным тлумачэньнем апісаных вынікаў, можна будзе казаць пра квантавая функцыі мазгоў.


57% дарослых людзей маюць звычку адкладаць будзільнік і заставацца ў ложку да другога, трэцяга, а то й чацьвёртага званку.

Кнопка пераносу будзільніка на некалькі хвілінаў атрымала шырокі распаўсюд, і зараз яе можна знайсьці ня толькі ў смартфонах, але і ў звычайных будзільніках. Аднак адмыслоўцы папярэджваюць, што самі па сабе будзільнікі могуць перарываць нашыя цыклы сну, што будзе абцяжарваць абуджэньне. У паўсонным стане ідэя застацца яшчэ 5-10 хвілінаў у ложку выглядае спакусьліва, але калі заглушыць сыгнал будзільніка, наш арганізм пагрузіцца ў наступны цыкл сну, які зноўку будзе перарваны.

Падчас дасьледваньня, у якім узялі ўдзел 450 дарослых чалавек, высьветлілася, што 57% зь іх адкладаюць будзільнік, а жанчыны робяць гэта часьцей. Таксама ў дасьледваньні ўлічваліся й перавагі адносна сну. Так, ”совы” пераносяць будзільнік часьцей і агулам адчуваюць сябе больш стомленымі пасьля гэтага.

20 last posts shown.