Толькі пра мову


Channel's geo and language: Belarus, Belarusian
Category: Linguistics


Канал для тых, хто пра мову думае і дбае. І пра чалавечую мову наагул — як унікальную зьяву і каштоўнасьць, і — найперш — пра беларускую мову зь яе багацьцем і праблемамі.


Channel's geo and language
Belarus, Belarusian
Category
Linguistics
Statistics
Posts filter


Па-беларуску наадварот! Аднолькавыя словы могуць азначаць зусім рознае нават у роднасных мовах. Беларускі мех — слова працавітае, гаспадарскае. „Бяры ўсе свае мяхі“ — ці правільна зразумее нас госьць з усходу? 😉


33 гады таму беларуская мова стала адзінаю дзяржаўнаю ў Беларусі. І была такою толькі 5 гадоў, але нават за гэты кароткі час моўная русыфікацыя краіны прыпынілася. Пра моўную палітыку 1990-х нарасло шмат спэкуляцыяў і фэйкаў. Нагадаем факты.


У Польшчы пазнаюць кракаўскіх па слове złotówa (злотува) ‘таксіст’, ва Ўкраіне харкаўскіх ідэнтыфікуюць па слове тремпель ‘вешалка для адзеньня’. А ці ёсьць словы-маркеры, характэрныя для розных беларускіх гарадоў?


#Слоўнічак: ЧЫГУНКА

(па-расейску — па-беларуску)
железная дорога — чыгýнка
поездцягнíк
рельсырэйкі
путь (отправления) — каляíна
вывескашыльда
Берегись поезда! Сьцеражыся цягнікá!

камера хранения багáжня
ручная кладьручная паклáжа
чемодан = валíзка

гранёный стаканкантовая шклянка
подстаканникпадшкля́нак
электричкаэлектравíк

В добрый путь! — Шчасьлівай дарогі!

Падрабязна — у артыкуле
https://rferl.link/e6we


КУТ, ВУГАЛ, РОГ. Не памыляймася па-беларуску!

КУТ унутраны, у пакоі — зь сярэдзіны. (Ёсьць страшная легенда: нібыта ў ім калісьці стаялі дужа крэатыўныя дзеці.) Пярэдні кут у традыцыйнай хаце — пачэснае месца. Таксама кажам — утульны куток, родны кут.

ВУГАЛ звонку, дзе сутыкаюцца два бакі аб’ёмнага прадмету. Вугал дому.

Кут і вугал розныя:
сноўдацца з кута ў кут, але за вугламі абгаворваць (некага).

РОГ ня толькі ў каровы. Гэта і тое самае, што вугал будынку, а рог вуліцы — скрыжаваньне. Сустрэнемся на рагу. Яшчэ: Працёр акуляры ражком насоўкі.

І вершык для дзіцячай азбукі на „Р“:

Рох-рох, рох-рох!
Завярнуў парсюк за рог.
А на гэным на рагу
Прадавалася рагу.
Парсюку ж рагу ня далі,
Бо ня стаў ён у чаргу!
(Сяржук Сокалаў-Воюш)


Беларуская традыцыя поўная псэўданімаў. Іх бралі ня толькі дзеля кансьпірацыі (што натуральна ў нашай рэальнасьці), але і проста каб імя запаміналася. Пра псэўданімы, мянушкі, прыдомкі (а гэта яшчэ што такое? 😉) — ТЭСТ https://rferl.link/WjDA


Сеціва па-беларуску — для дзяцей і бацькоў
Кароткі агляд з спасылкамі онлайн тут https://rferl.link/EMQV Дапаўняйма!


ШТО ЗНАЧЫЦЬ „ПАМЯРКОЎНЫ“? Ці правільна разумеем слова? Падсумоўваем нядаўнюю апытанку.

Беларусаў лічаць памяркоўнымі. Успыхваюць дыскусіі: маўляў, адсюль і нашыя беды. А мо нехта спэцыяльна надае слову іншы сэнс?
ВІДЭА з вулічным апытаньнем https://youtu.be/9KmtGUUJDyU


Увага! Па-беларуску наадварот!

Беларускі адказ і расейскі отказ — словы хоць сугучныя, але з рознымі значэньнямі. А ў некаторых сытуацыях — з амаль процілеглымі! Зважайма на міжмоўныя амонімы, каб не заблытацца.

P.S. Ці былі вы сьведкамі камічных (або і зусім ня сьмешных) сытуацыяў міжмоўнай блытаніны паміж беларускімі і расейскімі словамі?


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
Назвы колераў па-беларуску

Некаторыя вядомыя ўсім, іншыя — пазнавальныя дзякуючы кветкам ды пладам, ёсьць і прызабытыя традыцыйныя. Увага: маціцовы — колер пэрліны (жамчужыны).
Пра колеры чырвонай гамы чытайце тут https://rferl.link/aXMY

10 last posts shown.